Home Historia Parafia Przyroda Położenie Foto Linki O Autorze

 

Obóz prac Stanisław Puch Stare mapy

Trudno jednoznacznie określić jak stara jest wieś Dorohucza. Jednym z dowodów jej wiekowej historii jest nazwa wsi z wyczuwalnym pierwiastkiem ruskim, pokrewnym takim nazwom jak: Dorohusk, Drohobycz, Drohiczyn. Można wiec przypuszczać, że nazwa miejscowości mogła powstać wtedy gdy sięgały tu wpływy ruskie. W ruskim języku doroha oznacza drogę, a wyraz huszcza jest rusycyzmem oznaczającym ciżbę, gęstwinę bydła. Połączenie tych dwóch wyrazów mogło oznaczać gęstwinę dróg co biorąc pod uwagę położenie geograficzne wsi ma swoje uzasadnienie. W Dorohuczy zbiegają się trzy trakty: jeden od strony Białki, drugi – od Siedliszcza i trzeci – od strony Ewopola.

W Dorohuczy odnaleźć można już prehistoryczne ślady pobytu człowieka. Na gruntach Nowin, przy wysokim piaszczystym cyplu brzegu doliny Wieprza zachowały się ślady bytowania człowieka z czasów prehistoryczny. Na tym terenie archeolog amator Stanisław Puch zebrał sporą kolekcję zabytków ceramiki i krzemiennych narzędzi znajdującą się obecnie w Muzeum Okręgowym w Lublinie.


Znaleziska archeologiczne Stanisław Pucha 

Mówiąc  o stanowiskach archeologicznym na gruntach Dorohuczy, należy wspomnieć o fragmentach wczesnośredniowiecznego grodziska (Grodzisko Ewopole) doskonale opisanego na stronie Pana Marka Kosmali http://www.trawniki.hg.pl/

Źródła pisane odnotowują Dorohucze (zwana Drohuczą) już w pierwszej połowie XV w. Pierwszą wzmiankę o wsi z 1437 r. mówiącą o przynależności Dorohuczy do parafii Czemierniki możemy odnaleźć w Liber Beneficiorum dioecesis Cracoviensis Jana Długosza. Kolejne wzmianki źródłowe dotyczące historii Dorohuczy to:

  1. Określenie granic - 1451 z wsią Chojno w ziemi Chełmskiej (Księgi Ziemskie Lubelskie),  1466 z Oleśnikami, z Ciemiernikami rzeką Wieprz (Księgi Grockie Lubelskie), 1475 z Ciemiernikami (Księgi Ziemskie Lubelskie)

  2. Własność Szlachecka 1437 dział: Dziedzicowi Maciejowi i Pełce z Siestrzewitowa (Zbiór Dokumentów Małopolskich), 1450 Maciej z Siestrzewitowa odstępuje bratu Wawrzyńcowi ¼ stawu w Siestrzewitowie i 10 grzywien w zamian za jego cześć w Dorohuczy. Granicę między obu wsiami ma stanowić Krzywa droga do Bielska (Zbiór Dokumentów Małopolskich), 1462 ks. Jan dziedzic z Czemiernik zastawia Dorohuczę Jadwidze żonie Stefana ze Smokna (Księgi Ziemskie Lubelskie), 1466 Jan Maciej Pełka i Wawrzyniec z Czemiernik, dziedzice Dorohuczy (Księgi Grockie Lubelskie), 1470-82 ks. Mikołaj oraz Jan i Stanisław z Siestrzewitowa dziedzice Dorohuczy. (Księgi Ziemskie Lubelskie)

  3. 1531-3 pobór z 1½ łana (Rejestry poborowe województwa lubelskiego)

  4. Dziesięcina  z pewnych ról 1 grzywny (Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskie z r. 1529)

Najstarszymi budowlami w Dorohuczy są: ruiny dworu, była karczma z XVIII w., oraz Kościół. Budulec z jakiego są wzniesione te trzy budowle może świadczyć  o równoczesnym powstaniu budynków. Na uwagę zasługuję także młyn elektryczny  (dawnie wodny) wybudowany w 1870 roku. Początkowo młyn należał do dworu, w okresie międzywojennym właścicielem był P. Komorowski.

W czasie I Wojny Światowej w Dorohuczy powstały dwa cmentarze wojenne. Niestety nie zachowały się do dnia dzisiejszego. Pierwszy usytuowany był na południowo-zachodnim krańcu wsi, po południowej stronie drogi Piaski-Chełm, na niewielkim wzniesieniu nad rzeką Wieprz. Założony na planie prostokąta o wym. 21 na 18 m. Pierwotnie składał się z 17 mogił rzędowych, ma których stały drewniane krzyże z wyrytymi napisami. Początkowo pochowano tu 29 niemieckich, 32 rosyjskich i 2 austrowęgierskich poległych w 1915 r.   Od 1935 r. wokół cmentarza wojennego zaczął powstawać miejscowy cmentarz parafialny. Po 1944 r. cmentarz wojenny ulegał stopniowemu zniszczeniu, a miejsce grobów wojennych zajęły pochówki cywilne. Drugi cmentarz wojenny znajdował się przy kościele w Dorohuczy. Składał się z 19 mogił, w których pochowano 31 żołnierzy niemieckich poległych w 1915 r. W 1933 pochówki przeniesiono na cmentarz przy szosie tworząc 3 zbiorowe mogiły.

W okresie międzywojennym powstaje w Dorohuczy szkoła powszechna. Otwarto ją w 1918 w budynku pokarczemnym, w czasie działań wojennych budynek szkoły został zajęty przez Niemców i przemianowany na posterunek broniący mostów ma Wieprzu i Młynówce. W 1946 roku od nowa zaczęła działać szkoła, a jej dyrektorem został Stanisław Puch. Obecnie Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Dorohuczy mieści się w budynku XVIII w. zabytkowej karczmy oraz w zagospodarowanym budynku gospodarczym z latach osiemdziesiątych. 


Karczma z XVIII w.


Obecny budynek Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II

II Wojna Światowa odcisnęła duże piętno na mieszkańcach Dorohuczy. Już na początku wojny w czasie kampanii wrześniowej 1939 roku  polscy żołnierze przypuścili atak na posterunek żandarmerii niemieckiej, który znajdował się w Dorohuczy. Na pamiątkę tego wydarzenia mieszkańcy wsi postawili pamiątkowy pomnik.


Pomnik

Od marca 1943 w Dorohuczy działa obóz pracy, filia obozu w Trawnikach. Z powodu obszernego materiału dotyczącego obozu postanowiłem stworzyć oddzielną podstronę poświęcona tylko temu zagadnieniu.

Kolejnym wydarzeniem historycznym wartym upamiętnienia była bitwa w Lesie Siostrzytowskim. Bój rozegrał się 24 maja 1945 r., zanim do niego doszło dzień wcześniej do Majdanu Siostrzytowskiego koloni Dorohuczy przybył furmankami kilkudziesięciu osobowy (według różnych relacji od 30 do 200 osób) oddział partyzantów majora "Sęka-Zawiei" (Józefa Wojtana vel Wojtuna) oficera sądownictwa AK, który na czele oddziału staną po ucieczce z aresztu Urzędu Bezpieczeństwa w Lublinie. Partyzanci kwaterowali w zabudowaniach Majdanu Siostrzytowskiego. Dla bezpieczeństwa wystawiono warty, niestety jeden z wartowników okazał zdrajcą i z Biskupic telefonicznie powiadomił Urząd Bezpieczeństwa w Lublinie. Natychmiast ruszył w teren samochodami ciężarowymi około stu osobowy odział UB i NKWD dodatkowo wzmocniony samochodem pancernym. Nieprzyjacielowi udało się okrążyć śpiących partyzantów i około godziny 7 rano rozpoczęła się walka. Zaskoczeni partyzanci próbowali  wydostać się z płonących zabudowań, tylko nielicznym udało się przedrzeć przez pierścień okrążenia i zaszyć na bagnach Zgniłej Strugi. Ogółem w boju zginęło około 27 partyzantów i 6 żołnierzy UB i NKWD. Bo bitwie ciała poległych leżały dwa dni poczym mieszkańcy Majdanu Siostrzytowskiego pochowali je w zbiorowej mogile na skraju lasu. Później rodzina poległego podchorążego Andrzeja Rawdanowicza postawiła na mogile żelazny krzyż i ogrodziła żelaznym płotem. W 1990 roku z inicjatywy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Lubelskiego i rodzin poległych odsłonięto na tym miejscu okazały murowany pomnik.

W 2001 roku Instytut Pamięci Narodowej wszczął śledztwo w sprawie dobijania jeńców przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.


Pomnik

Pisząc historię Dorohuczy i okolic nie sposób pominąć postać  wspaniałego regionalisty Stanisława Pucha. Także jemu postanowiłem przeznaczyć oddzielną podstronę, aby w ten sposób uhonorować wkład jaki wniósł w poznanie historii i tradycji tego regionu.

 

 

Źródła:

Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956. Red. R. Wnuk. Warszawa - Lublin. 2007

Dąbrowski M.: Cmentarze wojenne z lat I wojny światowej w dawnym województwie lubelskim. Lublin 2004.

Dzieje Lubelszczyzny. Oprac. Kuraś S. T. 3. Lublin 1983

Lubelskie materiały archeologiczne. Red. Gurba J. Lublin 1985

Puch S. Dorohucza - dawniej i dziś. "Panorama Trawnik". Nr 2: 1998, s. 11-13

Puch. S: Wolności zabić nikt nie zdoła. Wspomnienia z lat wojny i okupacji. Trawniki 1939-1944. Lublin. 2008

Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa na Lubelszczyźnie (lipiec 1944 - czerwiec 1945). Wybór i oprac. Pietrzak L. [et al.]. Warszawa 2004

Woś K.: Bój w Lesie Siostrzytowskim. "Zeszyty Milejowskie". Nr 2: 2000, s. 1-4

Z kroniki szkoły w Dorohuczy. "Panorama Trawnik". Nr 2: 1998, s. 18-20

 

http://www.ipn.gov.pl [dostęp 10. 11. 2009]

http://spdorohucza.eu.interia.pl/naszaszkola.html [dostęp 10. 11. 2009]

http://www.trawniki.hg.pl/ [dostęp 10. 11. 2009]